پنج گونه ذِن
25 بازدید
تاریخ ارائه : 1/25/2014 10:34:00 AM
موضوع: ادیان و مذاهب

پنج گونه ذِن

دسته بندى ِ كوُى ـ فنگ زوُنگ ـ مى[1]، استاد ِ كهن ِ چَن ِ (ذِن) چينى از مهم ترين موضوعات ذِن. مفهوم ذِن در اين بافت به طور كلى بر «تمرين مراقبه» (ديانه) دلالت دارد. پنج گونه ذِن اين هاست:

1. ذِن ِ بون پوُ Bonpu (ژا: بون پوُ يا بوم پوُ Bompu ، به معنى «شخص روشنى نيافته معمولى»); گونه اى ذاذِن zen¦za (به ذِن نشستن) كه آن را بدون انگيزه دينى، مثلا براى افزايش سلامتى روانى يا جسمى تمرين مى كنند.

2. ذِن ِ گِدوْ ¦Gedo (ژا: گِدوْ، به معنى «راه بيرونى»); بر گونه اى ذِن با ويژگى دينى دلالت دارد، اما از آموزه هايى بيرون از آموزه هاى بودايى پيروى مى كند. محض نمونه، ديانه ى يوگا يا مراقبه مسيحى را مى توان در اين دسته قرارداد. گدوْ ذِن را مى توان در شمار آن دسته تمرين هاى ديانه كه جوياى شكوفايى نيروها و توانايى هاى فوق طبيعى هستند نيز قرار داد.

3. ذِن ِ شوْجوْ ¦jo¦Sho (ژا: شوْجوْ، به معنى «چرخ كوچك»; سن: هينه يانه); گونه اى ذِن كه به حالت موُشين جوْ ¦ Mushinjoمى انجامد، حالتى كه در آن همه ادراك هاى حسى قطع و (جريان) آگاهى متوقف مى شود. اگر شخص در موُشين جوْ بميرد، ديگر از نو متولد نمى شود و ميان او و چرخ وجود (سَنسارَه) نوعى جدايى مى افتد. از آنجا كه ذِن ِ شوْجوْ تنها به يافت آرامش درونى شخص مى انجامد، از نگاه آيين بوداى ذِن كه وابسته به آيين بوداى مَهايانه است، با آموزه هاى متعالى بودا ناسازگار است. از سوى ديگر، اين دو گونه آخر را با اين آموزه ها هماهنگ مى دانند.

4. ذِن ِ داى جوْ¦ Daijo (ژا: داى جوْ، به معنى «چرخ بزرگ»، سن: مَهايانه); ويژه گى محورى ِ ذن ِ داى جوْ ويژگى خوديافت (كِن شوْ ¦Kensho يا ساتورى Satori) و فعليت بخشيدن به «راه بزرگ» در زندگى روزمره (موُجوْدوْ ـ نو ـ تاى گِن[2]) است. از آنجا كه در اين خوديافت، پيوستگى، و درواقع، وحدتِ خودْ با همه موجودات تجربه مى شود، و از آنجا كه فعليت بخشيدن به «راه بزرگ» در زندگى روزمره، در پيوند با كار براى سود همه موجودات است، اين گونه ذِن را مى توان مَهايانى خواند.

5. ذِن ِ ساى جوْجوْ¦ jo¦Saijo (ژا: ساى جوْجوْ، به معنى «چرخ بى نهايت برتر»); در اين برترين شكل تمرين ذِن، شيوه و راه به هم مى آميزد و يكى مى شود. تلقى از ذاذِن  اينجا چون دستاويزى براى رسيدن به روشن شدگى (اشراق) نيست، بلكه يافت سرشت ِ بودايى فطرى در هر موجود است. مى گويند كه اين گونه ذِن را همه بودايان گذشته تمرين كردند و آن را چون نوك هِرم و گُل ِ سر سبد ِ ذِن بودايى مى دانند. اين تمرين، كه به شيكان تاذا Shikantaza نيز شهره است، همان گونه ذِن است كه دوْگِن ذِنجى[3] رواج داد.

ديدگاهى را كه گه گاه پيش مى كشند كه ذِن ِ داى جوْ تمرين خاص مكتب رين زاىRinzai  و ساى جوْجوْ خاص مكتب سوْتوْ ¦to¦ Soاست، ديدگاه كاملا درستى نيست. ذِن ِ داى جوْ و ساى جوْجوْ متقابلا مكمل همند و هردو در هم ادغام مى شود و هر دو مكتب، هردو شكل را تمرين مى كند. مكتب رين زاى عميقاً بر پيدا شدن خوديافت (در رهرو)، با كمك گرفتن از كوْاَن ans¦ Koتأكيد مى كند، در حالى كه ذِن ِ سوْتوْ تمرين شيكان تاذا را ترجيح مى دهد.

اما،دسته بندى كوُى ـ فنگ زوُنگ ـ مى از پنج موضوع ذِن نشان دهنده ديدگاه بودايى سنتى است كه با توجه به شرايط امروزى ــ چون ذِن به آن سوى مرزهاى فرهنگ بودايى گسترش يافته است ــ  بايد آن را تغيير داد. بنابراين يك مسلمان يا مسيحى مى تواند ذِن ِ شوْجوْ، داى جوْ يا ساى جوْجوْ را در چارچوب زمينه دينى خويش تمرين كند، حتى بنابر دسته بندى پنج گونه ذِن، هر گونه ذِن ِ غيربودايى را مى توان به شكل ذِن ِ گِدوْ در اين دسته بندى قرار داد. بنابراين، اين دسته بندى به خصوص در چارچوب نظرى ِ آيين بوداى ِ ذِن درست است، درحالى كه در رابطه با اين ديدگاه كه ذِن هسته مركزى تجربه اى است كه پيش فرض و شالوده هر دينى است، اين دسته بندى چندان كاربردى ندارد.

The Enc. of Eastern philosophy and Religion, shambhala, Boston, 1994.

 منبع:www.religions.ir/staff/staff.php